Duygusal açlık, fiziksel bir ihtiyaçtan kaynaklanmadan ortaya çıkan yeme isteğidir. Stres, üzüntü, kaygı, sıkıntı, yalnızlık, öfke veya yoğun çalışma gibi duygular, kişinin kendisini daha iyi hissetmek amacıyla yiyeceklere yönelmesine neden olabilir. Özellikle tatlı, hamur işi, fast food ve yüksek kalorili yiyeceklere karşı yoğun bir istek oluşması duygusal açlığın yaygın belirtileri arasında yer alır.
Fiziksel açlık ile duygusal açlığı ayırt etmek her zaman kolay olmayabilir. Fiziksel açlık genellikle yavaş yavaş ortaya çıkar ve farklı yiyecek seçeneklerine açık olurken, duygusal açlık çoğu zaman aniden ortaya çıkar ve belirli bir yiyeceği tüketme isteği yaratabilir. Yemek sonrasında fiziksel olarak doymuş olunsa bile devam eden yeme isteği de duygusal yeme davranışının göstergelerinden biri olabilir.
Duygusal açlığın altında tek bir neden bulunmayabilir. Günlük yaşamda yaşanan stres, yoğun iş temposu, uyku düzensizliği, olumsuz duygular, alışkanlıklar ve kişinin yemekle kurduğu ilişki bu süreci etkileyebilir.
Bazı kişiler için yemek, stresli bir günün ardından rahatlama veya kendini ödüllendirme yöntemi haline gelebilir. Zaman içerisinde bu davranış tekrarlandığında kişi aç olmadığı halde belirli duygular karşısında otomatik olarak yemek yemeye başlayabilir.
Fiziksel ve duygusal açlığı birbirinden ayırmayı öğrenmek, yeme davranışını fark etmek açısından önemlidir.
Fiziksel açlık:
Genellikle zaman içerisinde yavaşça ortaya çıkar.
Farklı yiyecek seçenekleri kabul edilebilir.
Yemek yendikten sonra tokluk hissi oluşur.
Vücudun enerji ihtiyacıyla ilişkilidir.
Duygusal açlık:
Genellikle aniden ortaya çıkabilir.
Belirli yiyeceklere karşı yoğun istek görülebilir.
Kişi tok olsa bile yemek yeme isteği duyabilir.
Stres, üzüntü, sıkıntı veya başka duygularla tetiklenebilir.
Yemek sonrasında pişmanlık veya suçluluk hissi oluşabilir.
Duygusal yeme davranışını yönetmenin ilk adımı, kişinin hangi durumlarda yemek yemeye yöneldiğini fark etmesidir. Açlık hissedildiğinde gerçekten fiziksel olarak aç olup olmadığını değerlendirmek, yeme isteğinin hangi duygu veya durumla bağlantılı olduğunu gözlemlemek faydalı olabilir.
Yemek yeme isteği geldiğinde kısa bir süre durup “Şu anda gerçekten aç mıyım, yoksa başka bir duyguyu mu bastırmaya çalışıyorum?” sorusunu sormak farkındalık geliştirmeye yardımcı olabilir. Düzenli öğünler oluşturmak, yeterli uyumak, günlük yaşamda hareket etmek ve stres yönetimine yönelik sağlıklı yöntemler geliştirmek de beslenme düzeninin desteklenmesine katkı sağlayabilir.
Duygusal yeme davranışında amaç yalnızca belirli yiyecekleri hayatınızdan çıkarmak değildir. Asıl amaç, kişinin açlık ve tokluk sinyallerini fark etmesi, duygularını yemek dışında da yönetebilmeyi öğrenmesi ve yiyeceklerle daha sağlıklı bir ilişki kurabilmesidir.
Duygusal açlık ve duygusal yeme davranışları günlük yaşamınızı, beslenme düzeninizi veya kilo kontrolü sürecinizi etkiliyorsa profesyonel destek almak sürecin daha sağlıklı ilerlemesine yardımcı olabilir. İzmit'te diyetisyen desteği arayan kişiler için beslenme danışmanlığında yalnızca tüketilen besinlere değil, yeme davranışının altında bulunan alışkanlıklara ve kişinin beslenmeyle olan ilişkisine de odaklanılabilir.
Uzman Diyetisyen İpek Saroğlu, İzmit'te beslenme danışmanlığı kapsamında kişiye özel değerlendirme ve beslenme yaklaşımıyla, duygusal yeme ve beslenme davranışlarının fark edilmesi konusunda danışanlarına destek sunmaktadır.
Duygusal açlığı anlamak, yalnızca daha az yemek yemekle değil, neden yemek yediğinizi fark etmekle başlar.